apohllo.pl
więcej niż strona domowa...
 

Virtuoso - podstawy

Dlaczego Virtuoso?

Obecnie jest już sporo narzędzi pozwalających na przechowywanie danych w formacie RDF oraz zadawanie pytań w języku SPARQL. Ponieważ obecnie nie mam czasu żeby przyjrzeć się szczegółowo nawet tym najbardziej popularnym (AllegroGraph, Sesame 2, OWLime, D2R, OntoBroker, Virtuoso), aby przechowywać dane, które są co prawda dostępne jako RDF, ale nie posiadają dedykowanego SPARQL endpointu, oparłem się na wyborze jakiego dokonali twórcy DBpedii, tj. Virtuoso. Narzędzie to występuje w wersji komercyjnej oraz wolnej, więc z jednej strony można mu się swobodnie przyjrzeć, a z drugiej, czas na to poświęcony raczej nie będzie stracony, jeśli w przyszłości zechcemy wykorzystać je w jakimś komercyjnym projekcie, dla którego potrzebna będzie większa wydajność oraz support.

Instalacja

Virtuoso OpenSource można ściągnąć ze strony producenta lub za pośrednictwem dedykowanego dla naszego systemu operacyjnego narzędzia do zarządzania pakietami (odpowiednie paczki istnieją np. dla Gentoo oraz Debiana), dlatego z instalacją nie powinno być problemu.

Konfiguracja

Zainstalowane ze źródeł Virtuosu (przynajmniej pod Gentoo) nie posiada żadnych plików konfiguracyjnych, dlatego musimy przygotować sami minimalną konfigurację. Może ona wyglądać następująco:

[Database]
DatabaseFile=/var/lib/virtuoso/db/virtuoso.db
TransactionFile=/var/lib/virtuoso/db/virtuoso.trx
ErrorLogFile=/var/lib/virtuoso/db/virtuoso.log
[Parameters]
DirsAllowed=/path/to/dir
[HTTPServer]
ServerPort=8080

Konfigurację tę możemy umieścić np. w pliku /etc/virtuoso.ini.

Poszczególne zmienne konfiguracyjne zasadniczo są samoopisujące – z wyjątkiem może DirsAllowed. Ten parametr ustala ścieżki, z których będziemy mogli ładować pliki zewnętrzne. Ustalenie go jest kluczowe dla punktu, w którym będziemy ładować dane zewnętrzne.

Uruchomienie serwera i klienta

Serwer uruchamiany jest za pomocą polecenia virtuoso-t. Polecenie to przyjmuje kilka opcji, w szczególności kluczowe jest określenie pliku konfiguracyjnego. Służy do tego opcja +configfile. Dodatkowo przy pierwszym uruchomieniu możemy zażądać, aby serwer nie działał w tle (opcja +foreground), dzięki czemu w razie problemów będziemy mogli zobaczyć co jest nie tak.

$ virtuoso-t +configfile /etc/virtuoso.ini +foreground
        Tue Apr 05 2011
12:23:07 INFO: OpenLink Virtuoso Universal Server
12:23:07 INFO: Version 06.01.3127-pthreads for Linux as of Mar  8 2011
12:23:07 INFO: uses parts of OpenSSL, PCRE, Html Tidy
12:23:07 INFO: Database version 3126
12:23:07 INFO: SQL Optimizer enabled (max 1000 layouts)
12:23:08 INFO: Compiler unit is timed at 0.000694 msec
12:23:11 INFO: Roll forward started
12:23:11 INFO: Roll forward complete
12:23:12 INFO: Checkpoint started
12:23:13 INFO: Checkpoint finished, log reused
12:23:15 INFO: HTTP server online at 8080
12:23:15 INFO: Server online at 1111 (pid 15156)

Kiedy uruchomimy serwer, możemy sprawdzić go w działaniu wykorzystując polecenie isql-v. Otwiera ono interaktywną sesję pracy z serwerem:

$ isql-v
SQL> sparql select * where {?s ?p ?o} limit 10;

Powłoka klienta pozwala na bezpośrednie przeglądanie bazy danych, na której działa Virtuoso, za pomocą zwykłych poleceń SQL-owych. Dlatego zapytania SPARQL-owe muszą być poprzedzone słowem kluczowym SPARQL. Przykładowe zapytanie przedstawione jest powyżej. Niemniej dla świeżej instalacji Virtuoso nie zwróci ono żadnych rezultatów.

Ładowanie istniejących danych

Żeby poeksperymentować z zapytaniami SPARQL musimy załadować jakieś dane RDF. Są one dostarczane przez wiele organizacji (np. DBpedię, Umbel, itp) w postaci RDF+XML lub innego popularnego formatu, np. n3. Zazwyczaj dane takie dostępne są w postaci jednego dużego pliku lub, w przypadku bardzo dużych zbiorów, w postaci kilku mniejszych plików.

Możemy je załadować do własnej instancji Virtuoso wykonując następujące kroki:
  1. w pliku konfiguracyjnym zezwalamy na ładowanie plików z katalogu, w którym przechowujemy ściągnięte pliki
  2. ściągamy i uruchamiamy skrypt pozwalający na masowe ładowanie danych
  3. w konsoli Virtuoso wykonujemy polecenie/a ld_dir
  4. w konsoli Virtuoso wykonujemy polecenie df_loader_run

Pierwszy krok został opisany w punkcie “Konfiguracja”.

Po ściągnięciu pliku, wskazanego w drugim punkcie, zapisujemy go w aktualnym katalogu, np. pod nazwą rdfloader.sql, następnie w tym samym katalogu wywołujemy polecenie isql-v. Następnie w konsoli SQL wywołujemy polecenie load rdfloader.sql:

$ ls
rdfloader.sql
$ isql-v
SQL> load rdfloader.sql;

Jeśli za kilka dni będziemy chcieli załadować kolejną paczkę danych, to procedury tej nie trzeba będzie już powtarzać.

Kolejny krok polega na wskazaniu katalogu, z którego chcemy załadować dane. Polecenie ld_dir przyjmuje trzy argumenty:
  • ścieżkę do katalogu
  • szablon nazwy plików
  • nazwę grafu, do którego załadowane zostaną dane

Pierwszy argument nie wymaga wyjaśnienia. Drugi argument pozwala określić szablon (tak jak dla polecenia ls), np. ’*.n3’ lub wskazać konkretny plik, np. dbpedia.n3. Trzeci argument jest o tyle istotny, że pozwala przechowywać w jednej instancji semantycznej bazy dane z różnych źródeł i odwoływać się do nich niezależnie za pomocą klauzuli WHERE. Warto wybrać nazwę wskazującą źródło danych w postaci adresu URL, np. http://dbpedia.org.

Przykładowe polecenie może wyglądać następująco:

SQL> ld_dir('/home/user/rdf/dbpedia','*.n3','http://dbpedia.org');

Wbrew oczekiwaniom polecenie to nie załaduje od razu danych do bazy. Dopiero kolejne polecenie df_loader_run, spowoduje załadowanie danych. Przed jego wykonaniem należy uzbroić się w cierpliwość, gdyż może zająć to całkiem sporo czasu.

SQL> rdf_loader_run ();

Przykładowe użycie

Jeśli wszystko przebiegło poprawnie, to powinniśmy mieć możliwość korzystania z załadowanych danych poprzez SPARQL end-point. Możemy go najpierw przetestować w konsoli isql-v:

sparql select * from <http://dbpedia.org> where {?s ?p ?o} limit 5;
http://dbpedia.org/resource/Autism          http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#type  http://www.w3.org/2002/07/owl#Thing
http://dbpedia.org/resource/Alabama         http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#type  http://www.w3.org/2002/07/owl#Thing
http://dbpedia.org/resource/Aristotle       http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#type  http://www.w3.org/2002/07/owl#Thing
http://dbpedia.org/resource/Academy_Award   http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#type  http://www.w3.org/2002/07/owl#Thing
http://dbpedia.org/resource/Actrius         http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#type  http://www.w3.org/2002/07/owl#Thing

Innym sposobem dostępu jest wykorzystanie wbudowanego serwera WWW. Otwieramy stronę pod adresem http://localhost:8080/sparql i od razu możemy zadawać zapytania SPARQL.

Możemy również przetestować działanie end-pointu z poziomu jakiegoś języka programowania, np. Rubiego:

require 'sparql/client'
client = SPARQL::Client.new("http://localhost:8080/sparql")
results = client.query("select * where {?subject ?predicate ?object} limit 5")
results.each{|r| puts "#{r.subject} #{r.predicate} #{r.object}"}
rdf | semantic web | sparql | Opublikowano 09:10 05-04-2011. Ostatnia modyfikacja 14:29 25-04-2014 |
comments powered by Disqus