apohllo.pl
więcej niż strona domowa...
 

Pascal

Typy danych

Podstawowe typy danych

Każda zmienna używana w języku programowania Pascal musi mieć określony typ, który określa zbiór wartości, jakie może ona przyjmować oraz wyznacza operacje, jakie mogą być wykonywane na wartościach przypisanych do zmiennej.

Przykładowo – typ integer to typ reprezentujący liczby całkowite (właściwie – pewien ich zakres). Operacje jakie można wykonać na tym typie, to:
  • dodawania +, odejmowanie -
  • mnożenie * , dzielenie /
  • dzielenie całkowite div, dzielenie modulo mod
Do podstawowych typów danych w języku Pascal należą:
  • integer – typ reprezentujący liczby całkowite
  • real – typ reprezentujący liczby rzeczywiste
  • char – typ reprezentujący znaki
  • Boolean – typ reprezentujący wartości logiczne

Zmienne w programach napisanych w Pascalu deklarowane są za pomocą słowa kluczowego var, po którym następuje list par: nazwa_zmiennej : typ_zmiennej, zakończonych średnikami. Pierwszy człon pary może być również listą, której elementy oddzielone są za pomocą przecinków – wtedy wszystkie zmienne występujące na tej liście posiadają typ, który określony jest po prawej stronie dwukropka.

Przykład

var
  liczba_calkowita : integer;
  liczba_rzeczywista : real;
  wartosc_logiczna : Boolean;
  znak1,znak2 : char;

W powyższym przykładzie definiowanych jest 5 zmiennych: liczba_calkowita, liczba_rzeczywista, wartosc_logiczna, znak1 oraz znak2. Pierwsza zmienna jest typu całkowitego, druga rzeczywistego, trzecia logicznego, a czwarta i piąta znakowego.

Typ tablicowy

Typ tablicowy pozwala na definiowanie zmiennych, które składają się z tablic elementów jednakowego typu. Elementy tablicy mogą być typu prostego lub złożonego (np. tablicowego). Pozwala to na definiowanie np. tablic tablic (którym w matematyce odpowiada pojęcie macierzy).

Każda zmienna typu tablicowego musi określać zakres indeksów oraz typ elementów. Zakres indeksów podawany jest po słowie kluczowym array, jako para liczb całkowitych oddzielona dwoma kropkami, ujęta w nawiasy kwadratowe. Pierwszy element zakresu musi mieć wartość mniejszą lub równą drugiemu elementowi zakresu.

Typ elementów podawany jest po słowie kluczowym of.

Przykład

var 
  wektor1 : array[1..10] of integer;
  macierz1 : array[1..10] of array[1..10] of integer;

W powyższym przykładzie definiowane są dwie zmienne, spośród których pierwsza jest tablicą składającą się z 10 elementów typu całkowitego, druga zaś jest tablicą 10 tablic składających się z 10 elementów typu całkowitego.

Dostęp do elementów tablicy odbywa się za pomocą operatora indeksowania [], który pojawia się po nazwie zmiennej i zawiera indeks elementu. Za pomocą tego operatora można zarówno odczytywać jak i przypisywać wartości poszczególnym elementom tablicy. Indeks elementu, do którego następuje dostęp, musi należeć do zdefiniowanego zakresu tablicy (tzn. musi być większy lub równy dolnemu zakresowi oraz mniejszy lub równy górnemu zakresowi).

Przykład

var 
  wektor : array[1..10] of integer;
  pierwszy_element : integer;
begin
  wektor1[1] := 1;
  {przypisanie wartości do pierwszego elementu tablicy wektor1}
  pierwszy_element := wektor[1]
  {odczyt wartości pierwszego elementu tablicy wektor1}
  wektor1[20] := 100;
  {powyższe przypisanie spowoduje błąd przekroczenia zakresu}
  wektor1[1] := 'a';
  {powyższe przypisanie spowoduje błąd niezgodności typów - tablica wektor może zawierać wyłącznie liczby całkowite}
end.

Jak to zostało wcześniej wskazane, elementy tablicy mogą być typu złożonego, w szczególności typu tablicowego. Konstrukcje tego rodzaju pozwalają na definiowanie np. tablic tablic, inaczej zwanych tablicami dwuwymiarowymi. Na tej samej zasadzie można tworzyć tablice trój-, cztero- czy n-wymiarowe.

Aby odwołać się do podstawowego elementu takiej struktury, należy określić dwa indeksy – tablicy pierwszego i drugiego rzędu. Można to zrobić zestawiając ze sobą dwa operatory indeksowania lub w jednym operatorze wpisać dwa indeksy oddzielone przecinkiem.

W przypadku tablic dwuwymiarowych, pierwszy indeks zwany jest indeksem wierszowym, natomiast drugi – kolumnowym.

Przykład

var 
  macierz1 : array[1..10] of array[1..3] of integer;
begin
  macierz1[1][1] := 1;
  {przypisanie wartości 1 elementowi stojącemu w pierwszym wierszu i pierwszej kolumnie zmiennej macierz1}
  macierz1[1][3] := 2;
  {przypisanie wartości 2 elementowi stojącemu w pierwszym wierszu i trzeciej kolumnie zmiennej macierz1}
  macierz1[3][1] := 3;
  {przypisanie wartości 3 elementowi stojącemu w trzecim wierszu i pierwszej kolumnie zmiennej macierz1}
  macierz1[4][1] := 4;
  {przypisanie poprawne}
  macierz1[1][4] := 5;
  {przypisanie błędne - spowoduje błąd przekroczenia zakresu}
end.

Instrukcje

Instrukcje występujące w kodzie programu napisanego w języku Pascal odpowiadają blokom lub grupom bloków połączonych strzałkami, występujących na schematach blokowych.

Wśród instrukcji występują:
  • instrukcja pusta
  • instrukcja grupująca
  • instrukcje decyzyjne
  • pętle

Instrukcja pusta składa się z jednego średnik – ; i jak wskazuje jej nazwa, jest ignorowana. Pozostałe typy instrukcji omówione są poniżej.

Instrukcja grupująca

Instrukcja ta pozwala na traktowanie sekwencji instrukcji jak pojedynczej instrukcji. Instrukcja ta składa się ze słowa kluczowego begin, listy instrukcji oddzielonych średnikami (najczęściej zapisywanych w kolejnych wierszach programu), a kończy słowem kluczowym end.

Ogólna postać instrukcji grupującej przedstawiona jest poniżej:

begin
  {instrukcja_1};
  {instrukcja_2};
  {...}
end

Przykład

W poniższym przykładzie instrukcja grupująca obejmuje trzy operacje przypisania wartości do zmiennych, odpowiednia a, b i c.

var
  a,b,c : integer;
begin
  a := 5;
  b := 2;
  c := a * b;
end.

Instrukcji grupująca nie posiada swojego bezpośredniego odpowiednika w schematach blokowych. Każdy fragment schematu blokowego, w którym wszystkie ścieżki wykonania zaczynają się i kończą w tych samych punktach może być objęty instrukcją grupującą.

Powyższemu przykładowi odpowiada po prostu sekwencja bloków obliczeniowych:

Instrukcja warunkowa i instrukcja selekcji

W języku Pascal, podobnie jak w schematach blokowych, występują dwie instrukcje decyzyjne (odpowiadają one blokowi warunkowemu oraz blokowi selekcji): warunkowa i selekcji.

Instrukcja warunkowa

Instrukcja warunkowa pozwala na wykonanie alternatywnych ścieżek programu, w zależności od spełnienia określonego warunku logicznego. Instrukcja ta składa się ze słowa kluczowego if, po którym następuje wyrażenie logiczne, po nim zaś następuje słowo kluczowe then. Instrukcja, która umieszczona jest po nim, wykonywana jest, gdy warunek logiczny jest prawdziwy. Po tej instrukcji może nastąpić słowo kluczowe else, wraz z instrukcją, która jest wykonywana, jeśli warunek logiczny nie zachodzi. W poprawnej instrukcji warunkowej nie musi jednak występować klauzula else.

Ogólny schemat instrukcji warunkowej przedstawiony jest poniżej.

if wyr_log then
  {instrukcja_1}
else
  {instrukcja_2};
{instrukcja_3};

Kod który następuje po drugiej instrukcji (w przypadku wystąpienia klauzuli else) lub pierwszej (w przypadku przeciwny) wykonywany jest niezależnie od tego, czy wyrażenie logiczne jest prawdziwe, czy fałszywe. Powyższemu przykładowi na schemacie blokowym odpowiadałaby następująca grupa bloków:

Ponieważ w instrukcji warunkowej w poszczególnych alternatywnych ścieżkach wykonania programu może wystąpić tylko jedna instrukcja, w celu wykonania większej liczby instrukcji, konieczne jest wykorzystanie instrukcji grupującej (patrz poniższy przykład).

Wyrażenia logiczne występujące w instrukcji warunkowej mogą stanowić alternatywę lub koniunkcję wyrażeń logicznych. Alternatywa logiczna zapisywana jest za pomocą słowa kluczowego or, natomiast koniunkcja za pomocą słowa kluczowego and. Negacja zapisywana jest za pomocą słowa kluczowego not.

Przykład

var
  rok, liczba_dni, dni_w_lutym : integer;
begin
  write("Wprowadź rok: ");
  readln(rok);
  if (rok mod 4 = 0 and ((not(rok mod 100 = 0)) or (rok mod 400 = 0))
    begin
      liczba_dni := 366;
      dni_w_lutym := 29;
    end
  else
    begin
      liczba_dni := 365;
      dni_w_lutym := 28;
    end;
  write("W roku ");
  write(rok);
  write("jest ");
  write(liczba_dni);
  writeln(" dni.");
  write("Luty ma w tym roku");
  write(dni_w_lutym);
  writeln(" dni");
end.

Powyższy fragment kodu ustala wartość zmiennych liczba_dni oraz dni_w_lutym na podstawie wartości zmiennej rok. (Lata przestępne wypadają co cztery lata, z wyjątkiem lat będących wielokrotnością 100 ale nie będących wielokrotnością 400). Zastosowano w nim wyrażenie logiczne składające się z alternatywy, negacji oraz koniunkcji, a także przedstawiono zastosowanie instrukcji grupującej w kontekście instrukcji warunkowej.

Ponadto w przykładzie tym wykorzystane są procedury biblioteczne write, writeln oraz readln (o procedurach czytaj dalej). Pierwsza procedura pozwala wyprowadzać komunikaty na zewnątrz wykonywanego programu (zazwyczaj na ekran monitora). Druga działa tak samo, ale dodatkowo powoduje przejście do nowej linii. Ostatnia procedura pozwala wczytać wartość wprowadzoną z klawiatury do zmiennej.

Przykładowe wykonanie programu mogłoby wyglądać następująco:

Wprowadź rok: 2000
W roku 2000 jest 366 dni.
Luty ma w tym roku 29 dni.

Instrukcja selekcji

Instrukcja selekcji służy do wyboru jednej spośród wielu możliwych ścieżek realizacji algorytmu. Instrukcja ta składa się ze słowa kluczowego case, po którym następuje nazwa zmiennej, słowo kluczowe of oraz lista par stała : instrukcja. W instrukcji selekcji wykonywana jest tylko instrukcja stojąca na prawo od pierwszego wystąpienia stałej, której wartość równa się wartości zmiennej.

W ogólnym przypadku, po lewej stronie może występować lista stałych.

Ogólna postać instrukcji selekcji przedstawiona jest poniżej:

case zmienna of 
  stala1 : {instr_1};
  stala2 : {instr_2};
  stala3, stala4 : {instr_3};
  {...}
end;

Instrukcji selekcji na schematach blokowych odpowiada blok selekcji:

Przykład

var 
  znak : char;
begin
  write("Wprowadź znak: ");
  read(znak);
  case znak of
    '.', ',', '!' : write("znak przestankowy");
    '0', '1', '2', '3', '4', '5', '6', '7', '8', '9' : write("cyfra");
    ' ' : write("spacja");
  end
end.

W powyższym przykładzie instrukcja selekcji wykorzystywana jest do opisywania niektórych typów znaków znajdujących się w zmiennej znak.

Przykładowe wykonanie programu mogłoby wyglądać następująco:

Wprowadź znak: .
znak przestankowy

Pętle

Schematy blokowe nie dostarczają żadnych specjalnych mechanizmów do tworzenia pętli (czyli fragmentów algorytmu, które wykonywana są wielokrotnie). W większości języków programowania istnieją jednak instrukcje, które pozwalają na łatwe definiowanie pętli, gdyż są one stosowane bardzo często.

W języku Pascal istnieją trzy instrukcje służące do tworzenia pętli:
  • while
  • repeat ... until
  • for

W zasadzie każda pętla może być skonstruowana przy użyciu dowolnej z tych instrukcji. Tym niemniej, zazwyczaj użycie wybranej instrukcji jest wygodniejsze w tych albo innych przypadkach.

Pętla while

Pętla tworzona z wykorzystaniem instrukcji while jest najprostszym typem pętli. Pozwala ona na wykonywanie pewnej instrukcji tak długo, jak długo spełniony jest określony warunek logiczny.

Pętla tego rodzaju składa się ze słowa kluczowego while, po którym występuje warunek logiczny, za nim pojawia się słowo kluczowe do oraz instrukcja, która ma być wykonywana.

Ogólna postać pętli while przedstawiona jest w poniższym przykładzie:

while wyr_log do
  {instrukcja_1};

Dosyć jasne jest, że jeśli początkowo warunek logiczny jest spełniony i w instrukcji wykonywanej w ramach pętli nie dokonywane jest żadne obliczenie, które może spowodować zmianę wartości warunku logicznego, to pętla ta będzie wykonywała się w nieskończoność.

Pętli while odpowiada następujący schemat blokowy:

Przykład

var 
  znak : char;
begin
  while not EOF do
  begin
    read(znak);
    write(znak);
  end;
end.

W powyższym przykładzie powtarzana jest procedura wczytywania pojedynczych znaków z klawiatury (read(znak)) oraz wypisywania ich na ekran(write(znak)). Procedura EOF zwraca wartość fałsz, tak długo, jak długo na wejściu dostępne są dane, zatem pętla będzie powtarzała się tak długo, jak długo użytkownik nie zakończy wprowadzania znaków (np. w systemach uniksowych wprowadzanie danych można zakończyć wprowadzając sekwencję Ctrl+D).

Przykładowe wykonanie programu mogłoby wyglądać następująco:

a
a
1
1
g
g
[Ctrl+D]

Pętla repeat … until

Pętla tworzona z wykorzystaniem instrukcji repeat … until wykonywana jest co najmniej raz i kończy się wykonywać, jeśli jest spełniony występujący w niej warunek logiczny.

Pętla tego rodzaju składa się ze słowa kluczowego repeat, po którym występuje sekwencja instrukcji zakończonych słowem kluczowym until i warunkiem logicznym.

Ogólna postać pętli repeat przedstawiona jest poniżej:

repeat
  {instrukcja_1};
  {instrukcja_2};
  {...}
until wyr_log;
Należy zwrócić uwagę, że pętla repeat ... until różni się od pętli while pod trzema względami:
  • pętla repeat wykonuje się co najmniej 1 raz, natomiast pętla while może się nie wykonać wcale
  • pętla repeat wykonywana jest tak długo, jak występujący w niej warunek logiczny jest fałszywy, natomiast pętla while wykonuje się tak długo, jak występujący w niej warunek jest prawdziwy
  • pętla repeat do wykonania wielu instrukcji nie wymaga stosowania instrukcji grupującej

Pętli repeat ... until odpowiada następujący schemat blokowy:

Przykład

var 
  znak: char;
begin
  repeat 
    writeln("Wprowadź znak i naciśnij [enter]. Aby zakończyć wprowadź 'k'");
    readln(znak);
    write("Wprowadziłeś ");
    writeln(znak);
  until znak = 'k';
end.

W powyższym kodzie użytkownik proszony jest o wprowadzenie znaku. Znak wprowadzony przez użytkownika jest ponownie wyprowadzany na ekran. Procedura ta powtarza się do momentu, w którym użytkownik wprowadzi znak ‘k’.

Przykładowe wykonanie programu mogłoby wyglądać następująco:

Wprowadź znak i naciśnij [enter]. Aby zakończyć wprowadź 'k'
a
Wprowadziłeś a
G
Wprowadziłeś G
k
Wprowadziłeś k

Pętla for

Pętla realizowana przy użyciu słowa kluczowego for zwana jest pętlą numeryczną, gdyż liczba jej wykonań określana jest explicite przez wartości numeryczne. Pętla ta jest często stosowana do wykonywania określonych operacji na tablicach, gdyż zawiera zmienną indeksującą, która w trakcie jej wykonywania przyjmuje wartości z pewnego zakresu, który może odpowiadać zakresowi tablicy.

Pętla ta definiowana jest za pomocą słowa kluczowego for, po którym następuje nazwa zmiennej indeksującej, operator przypisania, pierwszy zakres indeksu, słowo kluczowe to lub downto, drugi zakres indeksu, słowo kluczowe do oraz instrukcja, która ma zostać wykonana.

Ogólna postać pętli for ze słowem kluczowym to przedstawiona jest poniżej.

for indeks := war_1 to war_2 do
  {instrukcja_1};

Pętla for, w której występuje słowo kluczowe to, wykonywana jest w następujący sposób: najpierw zmiennej indeksującej przypisywana jest wartość pierwszego (w tym wypadku – dolnego) zakresu, następnie wartość zmiennej porównywana jest z wartością drugiego (górnego) zakresu i jeśli jest ona mniejsza lub równa, wykonywana jest instrukcja stojąca po słowie kluczowym do. Po wykonaniu instrukcji, zmienna indeksująca zwiększana jest o 1 i ponownie porównywana z górnym zakresem.

Pętli for ze słowem kluczowym to odpowiada następujący schemat blokowy:

W przypadku wykorzystania słowa kluczowego downto odwracany jest kierunek wykonania pętli – zmienna indeksująca musi być większa lub równa niż drugi (w tym wypadku – dolny) zakres, a w każdym kroku jest ona zmniejszana o 1.

Przykład

const
  n = 5;
var
  indeks, wartosc : integer;
  liczby : array[1..n] of integer;
begin
  for indeks := 1 to n do
  begin
    write("Wprowadź ");
    write(indeks);
    write(". liczbę całkowitą: ");
    readln(wartosc);
    liczby[indeks] := wartosc;
  end
  for indeks := n downto 1 do 
    writeln(wektor1[indeks]);
end.

W powyższym przykładzie użytkownik na początku proszony jest o wprowadzenie 5 liczb całkowitych, które są następnie wyświetlane w odwrotnej kolejności.

W przykładzie tym zastosowano, nieomawiane wcześniej słowo kluczowe const, które pozwala na definiowanie stałych. W przykładzie definiowana jest stała n o wartości 5.

Wykonanie programu mogłoby wyglądać następująco:
Wprowadź 1. liczbę: 10
Wprowadź 2. liczbę: 2
Wprowadź 3. liczbę: 4
Wprowadź 4. liczbę: 1
Wprowadź 5. liczbę: 12
12
1
4
2
10

Podprogramy

W trakcie tworzenia złożonych algorytmów niejednokrotnie zdarza się, że pewne zadania przez nie realizowane powtarzają się w wielu miejscach. Kiedy dotyczy to sekwencji prostych operacji, to można oczywiście zastosować pętlę, w której algorytm zostanie wykonany wielokrotnie.

Taka sytuacja nie zawsze ma jednak miejsce – zazwyczaj powtarzający się fragment kodu znajduje się w różnych miejscach algorytmu i zastosowanie wcześniej opisanych konstrukcji nie pozwala rozwiązać tego problemu.

Dlatego jednym z podstawowych udogodnień dostarczanych przez języki programowani są podprogramy czyli wydzielone algorytmy, które mogą być wielokrotnie wywoływane. W rzeczywistości procedury opisane wcześniej takie jak write czy read są właśnie podprogramami. Jednakże używanie tylko i wyłącznie wbudowanych procedur nie pozwoliłoby rozwiązać omawianego tutaj problemu, gdyż do efektywnego korzystania z podprogramów poza mechanizmem ich wywoływania potrzebny jest również mechanizm ich definiowania.

Podprogramy nie byłyby jednak tak użyteczne, gdyby nie to, że mogą być wywoływane z różnymi parametrami, które modyfikują działanie podprogramu. Na parametry podprogramu można również spojrzeć jak na dane wejściowe, które mają ulec przetworzeniu.

W języku Pascal istnieją dwa typy podprogramów: procedury i funkcje. Różnią się od siebie tym, że funkcje, w przeciwieństwie do procedur, zwracają wartości (dane wyjściowe). Ich działanie podobne jest zatem do funkcji matematycznych, które dla określonych argumentów produkują pewien określony wynik.

Zazwyczaj funkcje wykorzystuje się do przetworzenia danych wejściowych na dane wyjściowe, natomiast procedury nie produkują danych wyjściowych. Nie znaczy to jednak, że za ich pomocą nie można modyfikować wartości pewnych zmiennych. Jest tak dlatego, że argumenty do funkcji i procedur mogą być przekazywane przez wartość i przez referencję. W pierwszym przypadku przekazywana jest sama wartość zmiennej, która pojawiła się w wywołaniu funkcji lub procedury. Natomiast w drugim przypadku przekazywana jest zmienna, co pozwala na modyfikację jej wartości. Zagadnienie to jest szczegółowo przedstawione dalej.

Procedury

Definicja procedury składa się z nagłówka, części deklaracyjnej oraz ciała procedury. Nagłówek procedury składa się ze słowa kluczowego procedure, nazwy procedury, ujętej w nawiasy okrągłe list oddzielonych średnikami argumentów postaci nazwa_argumentu : typ.

Część deklaracyjna procedury może się składać z tych samych deklaracji co program, czyli: deklaracji stałych i zmiennych oraz definicji typów.

Ciało procedury składa się z ciągu instrukcji języka Pascal ujętych w słowa kluczowe begin oraz end. Ogólna postać definicji procedury przedstawiona jest poniżej:

procedure nazwa_procedury(argument_1 : typ_1; argument_2 : typ_2, ...);
type 
  {definicje typów}
const 
  {deklaracje stałych}
var 
  {deklaracje zmiennych}
begin
  {ciało procedury}
end

W ciele procedury dostępne są wszystkie zmienne zadeklarowane w części deklaracyjnej programu, w części deklaracyjnej tej procedury, a także zmienne, które są parametrami procedury. Te ostatnie zmienne przyjmują wartości takie jak wartości argumentów przekazanych w wywołaniu procedury.

Nazwa procedury wraz z listą jej parametrów stanowi jej sygnaturę.

Jeśli chcemy wywołać wcześniej zdefiniowaną procedurę musimy podać jej nazwę oraz ujęte w nawiasy okrągłe argumenty. Argumenty mogą być stałymi lub zmiennymi, których ilość i typ odpowiada dokładnie ilości i typowi argumentów pojawiających się w sygnaturze procedury.

Ogólna postać wywołania procedury jest następująca:

nazwa_procedury(argument_1, argument_2, ...);

Przykład wykorzystania procedury:

program liczby;
procedure wypisz_liczbe(liczba : integer);
begin
  write("Liczba posiada wartość ");
  writeln(liczba);
end;
begin
  wypisz_liczbe(5);
  wypisz_liczbe(10); 
  wypisz_liczbe();
  {wywołanie niepoprawne - brak argumentu}
  wypisz_liczbe('a');
  {wywołanie niepoprawne - niewłaściwy typ argumentu}
end.

W powyższym programie definiujemy procedurę wypisz_liczbe, która wypisuje komunikat “Liczba posiada wartość ” oraz podaje wartość liczby. Dwa wywołania występujące w programie są niepoprawne. Pierwsze posiada inną liczbę argumentów niż sygnatura procedury, w drugim – typ argumentu przekazanego w wywołaniu nie pokrywa się z typem argumentu występującym w sygnaturze.

Po usunięciu błędnych wywołań, wykonanie programu wyglądałoby następująco:
Liczba posiada wartość 5
Liczba posiada wartość 10

Przekazywanie przez referencję... (w przygotowaniu)

Funkcje

Funkcje od procedur różnią się tym, że ich wykonanie kończy się zwróceniem pewnej wartości, która może być wykorzystana w instrukcji przypisania.

Definicja funkcji nie różni się bardzo od definicji procedury. Jedyna różnica polega na tym, że po liście argumentów funkcji pojawia się dwukropek i typ argumentu, który jest zwracany przez funkcję.

Ogólna postać definicji funkcji jest następująca:

function nazwa_funkcji(argument_1 : typ_1; argument_2 : typ_2, ...) : typ_wyniku;
{deklaracje}
begin
  {ciało funkcji}
end

W ciele funkcji dostępne są wszystkie zmienne, które wymienione były w opisie procedur oraz zmienna, której nazwa jest taka sama jak nazwa funkcji. Wartość zwracana przez funkcję to ostatnia wartość przypisana do tej zmiennej. Należy pamiętać aby każda ścieżka wykonania algorytmu zapewniała przypisanie pewnej wartości do tej zmiennej. Najlepiej zatem w pierwszej instrukcji przypisać pewną domyślną wartość tej zmiennej.

Wywołanie funkcji musi spełniać te same założenia co wywołanie procedury. Jeśli chcemy wykorzystać wartość zwracaną przez funkcję, musimy przypisać ją do zmiennej, której typ jest taki sam, jak tym wartości zwracanej przez funkcję. Dla ogólnej funkcji zdefiniowanej powyżej moglibyśmy użyć następującego wywołania:

var 
  zmienna : typ_wyniku;
{deklaracja funkcji - j.w.}
begin
  zmienna = nazwa_funkcji(argument_1, argument_2, ...);
end.

Przykład wykorzystania funkcji:

program potega;
var 
  wartosc : integer;
function potega(podstawa : integer; wykladnik : integer);
var 
  indeks : integer;
begin
  potega := 1;
  for indeks := 1 to wykladnik do
    potega := potega * podstawa;
end
begin
  wartosc := potega(2,3);
  write("Trzecią potęgą liczby 2 jest : ");
  writeln(wartosc);
  wartosc := potega(3,4);
  write("Czwartą potęgą liczby 3 jest : ");
  writeln(wartosc);
end.
Wykonanie powyższego programu wygląda następująco:
Trzecią potęgą liczby 2 jest : 8
Czwartą potęgą liczby 3 jest : 81

Struktura programu

program pierwszy_program;
{nazwa programu}
const
{deklaracje stałych}
  PI := 3.141;
type
{deklaracje typów}
  wektor = array[1..10] of integer;
var
{deklaracje zmiennych}
  indeks : integer;
  wektor1 : wektor;
begin
{początek programu}
{...}
end.
{koniec programu}
dydaktyka | pascal | programowanie | wdi | Opublikowano 18:21 17-10-2007. Ostatnia modyfikacja 08:47 04-11-2009 |
comments powered by Disqus